İnsan kendi gölgesinde durur ve neden karanlık diye hayret eder.
~ Zen deyişi ~
Şeytan Kahramanın Yolculuğu'nun Yeraltı Dünyasına İniş / Ölüm aşamasının üçlüsünün (XIII Ölüm - XIV Denge - XV Şeytan) üçüncü kartıdır.
Kahraman yolculuğunun en karanlık noktasına inmiştir. Yeraltı labirentinde keşfedilmeyi ya da kurtarılmayı bekleyen her ne ise onun için ejderha, canavar ya da düşmanla dövüş zamanıdır. Mitlerde ve masallarda bahsi geçen bu canavarlar, ejderhalar bilinç dışımızı örten dertler, tehditlerdir ve bu güçlerle temasa geçtiğimiz an bunu farkederiz. Bununla mücadele etmek cesaret ve kararlılık ister, çünkü burada varlığımızın karanlık yönüyle yüzleşir ve onu deneyimleriz.
Hayatımızda hiç duymadığımız şeyler, ya da bizimle hiç işi olmadığına inandığımız, kötü ve aşağılık diye reddettiğimiz şeylerdir burada uğraştıklarımız. Başkalarına yakıştırdığımız, bizi üzen, derinden öfkelendiren, iliğimize kadar utandıran davranışlara, düşüncelere bizim de sahip olduğumuzu kavrama zamanıdır. Bunlar bu gölgeler diyarında bastırılmışlardır ve biz bunların ya hiç ya da çok az farkındayızdır. Ne kadar istemesek ve bizi ne kadar korkutsa da, şimdi bunları farketme ve kabul etme zamanımızdır.
Bu yönümüz Jung’un psikolojik tiplemesindeki bastırılmış, ön plana çıkarılamamış, bilinç dışında kalmış dördüncü özelliğe ait nitelikleri barındırır. Bilincimiz sıkça bastırdığımız ve unuttuğumuz şeylerin artık yaşamadığına inanma cehaletine kapılır. Halbuki onlar bilinç dışında yaşarlar ve etkindirler, yalnızca bilincimizde değildirler ve bu daha da kötüdür. Çünkü o zaman bizim kontrolümüzde değillerdir. Halbuki bilince taşındıklarında onları kabul eder, onlarla uzlaşır ve onların oyuncağı olmaktan kurtuluruz. Yani şeytana uyma durumunu yaşamayız. Bu sevilmeyen ve yaşanmayan yönler biçim almak ve yaşanmak isterler. Bütünlüğü yakalayabilmek için bunlara izin vermemiz gerekir ve dahası, böylelikle bu bizim için iyileşme süreci olur. Çünkü o özellikleri aniden gelen dürtülerle şeytanca yaşamak yerine, onları kişiliğimizle bütünleştirerek sağduyulu ve sorumlu bir şekilde kullanabiliriz.
Onları olmaya bırakamazsak onlardan kurtulamayız. Bu sefer içimizdekileri
dışarıya yansıtarak onlara kılıf uydurmaya başlarız. Kendi şeytanımızla
yüzleşmediğimiz gibi diğer insanların da şeytanıyla yüzleşmekten kaçarız
ve bu da olgunlaşmanın önünde en önemli engeldir.
Prensipte Şeytan nefsini koruma içgüdüsüyle ilintilidir ama kolayca elimizden kaçar. Hepimizin içinde gizli bir ego odaklı dürtü vardır, bu da kişisel isteklerimizi tatmin etmektir. Şeytan aktivitelerinin sonuçları ile ilgilenmez, o yalnızca kendi ilgilendiklerine yönelmiştir. Başkalarının ilgilendikleriyle hiç işi olmaz. Bu dürtüyü belirli bir çizgide tutan ve ona yön verebilen toplumsal ve etik kurallar mevcuttur, ama o bir insan özelliği olarak daima var olmuştur ve olacaktır.
Bazen
hayat kurtarıcı da olabilir, örneğin ya batacağımız ya da çıkacağımız
ciddi bir krizin ortasındayken bizi kurtaran şeytanın gücüdür. Savaş
zamanı barış zamanında yaptığımızdan utanacağımız şeyleri yaptığımız
için hayatta kalırız.
Etik
olmayan yönlerimizle önünde sonunda yüz yüze geliriz. Biz farkında olmasak
da kafamızda Şeytan’ın yükseldiği oldukça fazla durumlar vardır. Ve böyle
durumlarda ya içsel bir sorgulama biçiminde ya da dış dünyada çok ayartıcı
ve cazip olan ama başkalarına verilen fırsatlar
gibi ortaya çıkar. Bir ayartmaya karşı direniyor musunuz, ya da el altından
çalışırken kendinizi çok adil ve iyi olarak mı sergiliyorsunuz?
Neden bazı şeylere burnumuzu sokarız? Yalnızca temiz bir niyet mi
yoksa bunun arka planında bizi manipülatif olmak için ayartan bir şeytan mı
var? Şeytan
bizi gölgemizle yüzleştirir ve bizim de onunla bütünleşebilmek için onu
incelememiz ve üzerinde çalışmamız gerekir. Ancak bu şekilde onların
davranışlarımızla kendilerini ima etmelerinden, bizi çapraşık
problemlerin ortasına atmalarından veya ne olduğunu bile kavrayamadan
kendimizi bir suçlama karşısında bulmaktan ya da kendimizi suçlamaktan
kurtulabiliriz.
Ancak burada çok takılırsak kendimize ve dünyaya ilişkin çok yanlış bir görüş geliştirir, ve gölge özelliklerimizi tümüyle dışarıya ve başkalarına yansıtırız. Bizim gözümüzde her şeyin suçlusu onlardır ve onlarla sözlü ya da fiziksel olarak savaşmakta haklıyızdır. Giderek daha duygusal oluruz, yansıtmalarımız giderek artar, olgunlaşma sürecimiz durur ve gerçek benliğimiz arzu dünyasında hapis kalır ta ki bir fırtına Kule’yi (yani bir sonraki kartı) yıkana kadar.
Güneş Yamanlıca, 01.12.2007, İstanbul